Επιμέλεια:
Ελένη Ν. Φουσέκα
Διαιτολόγος Διατροφολόγος
Επ. συνεργάτης Μedidiatrofi.gr
Το αλάτι είναι απαραίτητο για την ζωή και την καλή
υγεία. «Αξίζει το βάρος του σε χρυσό» έλεγαν οι αρχαίοι και δεν είναι τυχαίο
πως η λέξη αμοιβή στην αγγλική γλώσσα που είναι salary προέρχεται από τη λατινική λέξη salt (αλάτι), επειδή οι Ρωμαίοι συχνά
ελάμβαναν την αμοιβή τους σε αλάτι.
Η ιστορία του αλατιού είναι συνυφασμένη με την
ιστορία του ανθρώπου επειδή είναι απαραίτητο για την επιβίωση του. Το έμβρυο
αναπτύσσεται στο αλμυρό αμνιακό υγρό και το μητρικό γάλα περιέχει επίσης αλάτι.
Ένα μέσο ενήλικο ανδρικό σώμα περιέχει
90 γρ νάτριο, από τα οποία τα μισά βρίσκονται στο αίμα και σε άλλα υγρά του
σώματος, πάνω από το 1/3 βρίσκεται στα οστά και το υπόλοιπο στα κύτταρα του
σώματος.
Το αλάτι βοηθά στον πολλαπλασιασμό των ερυθρών
κυττάρων, στην μεταφορά θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα και στη ρύθμιση της
αρτηριακής πίεσης. Το νάτριο είναι φορέας ενέργειας και υπεύθυνο για τη
μεταφορά μηνυμάτων από τον εγκέφαλο προς τους μυς, μέσω του νευρικού
συστήματος.
Το νάτριο και το χλώριο βοηθούν στη ρύθμιση της
αρτηριακής πίεσης, ελέγχουν την ισορροπία των υγρών και διατηρούν τις σωστές
συνθήκες για τη λειτουργία μυών και νεύρων. Το νάτριο διευκολύνει την
απορρόφηση θρεπτικών ουσιών, όπως η γλυκόζη και τα αμινοξέα.
Η υπερβολική πρόσληψη νατρίου όμως μπορεί να
προκαλέσει υψηλή αρτηριακή πίεση, κατακράτηση υγρών και ακανόνιστο καρδιακό
ρυθμό και αυτά να αποτελέσουν αιτία για καρδιακή νόσο ή/και εγκεφαλικά
επεισόδια.
Στη αγορά, μπορούμε να βρούμε δύο διαφορετικούς
τύπους άλατος: Ανεπεξέργαστο ή ΜΗ ραφιναρισμένο αλάτι
(θαλασσινό αλάτι), το οποίο αποτελείται από
84% χλωριούχο νάτριο και 16% άλλα μέταλλα και το Εξευγενισμένο ή
ραφιναρισμένο αλάτι, το οποία αποτελείτε από 97,5% χλωριούχο νάτριο (NaCl) και περίπου 2,5% χημικά πρόσθετα.
Τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωριστεί η αξία του φυσικού
θαλασσινού άλατος. Το φυσικό ανεπεξέργαστο αλάτι είναι ένα εξαιρετικό
καρύκευμα που διεγείρει τη σιελόρροια και εκτός από την ανώτερη γεύση του,
υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους θα θέλατε να αντικαταστήσετε το κοινό
ιωδιούχο αλάτι με θαλασσινό.
Το ανεπεξέργαστο αλάτι παράγεται μέσω της εξάτμισης
του θαλασσινού νερού στον ήλιο. Κάποιες φορές είναι ελάχιστα επεξεργασμένο, σε
τέτοιο βαθμό όμως που η επεξεργασία αυτή αφήνει αναλλοίωτα πολλά από τα φυσικά
ιχνοστοιχεία, όπως μαγνήσιο, ασβέστιο, κάλιο, βρώμιο και φώσφορο κ.α. Περιέχει 92 ζωτικής σημασίας ιχνοστοιχεία,
προωθώντας την καλύτερη δυνατή βιολογική λειτουργία και την συντήρηση των
κυττάρων και βοηθά στην ισορροπία αλλά και την αναπλήρωση όλων των ηλεκτρολυτών
του σώματος.
Αντιθέτως,
κατά την υψηλή θερμική επεξεργασία του ανεπεξέργαστου άλατος έως ότου φτάσει
στη μορφή του επιτραπέζιου (επεξεργασμένο), αφαιρούνται από αυτό τα περισσότερα
φυσικά ορυκτά αφήνοντας ένα προϊόν με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε Na. Το επεξεργασμένο αλάτι ανατρέπει
την ισορροπία των υγρών και υπερφορτώνει το σύστημα αποβολής. Το σώμα
προσπαθώντας να απομακρύνει την υπερδοσολογία NaCl, καταλήγει να θυσιάσει το
αποθηκευμένο στα κύτταρα νερό, αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα αφυδατωμένα κύτταρα
να πεθαίνουν πρόωρα.
Κατά βάρος, το ανεπεξέργαστο αλάτι με το
επεξεργασμένο περιέχουν την ίδια ποσότητα νατρίου. Η εντονότερη γεύση του πρώτου
όμως συνεπάγεται και μικρότερη ποσότητα στη χρήση του.
Το επιτραπέζιο-επεξεργασμένο αλάτι πριν από αρκετές
δεκαετίες εμπλουτίστηκε με ιώδιο, λόγο μεγάλου αριθμού πληθυσμού με έλλειψη
ιωδίου και ανάπτυξη βρογχοκήλης. Και ενώ πράγματι έχει βοηθήσει στην εξάλειψη
της βρογχοκήλης, αντιθέτως έχει αυξηθεί η συχνότητα του υποθυρεοειδισμού. Το φυσικό
θαλασσινό αλάτι περιέχει μικρότερες ποσότητες ιωδίου και ενώ μπορεί στο τελικό προϊόν
το επεξεργασμένο αλάτι να περιέχει περισσότερο ιώδιο από το θαλασσινό, στην
πραγματικότητα οι άνθρωποι που ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή δεν παρουσιάζουν
έλλειψη σε αυτό το θρεπτικό συστατικό. Αν παρόλα αυτά υπάρχει ανάγκη για
μεγαλύτερη πρόσληψη ιωδίου μπορείτε να βρείτε θαλασσινό ανεπεξέργαστο αλάτι
εμπλουτισμένο με ιώδιο.
Παρά το γεγονός πως το θαλασσινό αλάτι προσφέρει
πολλά θρεπτικά συστατικά αλλά και οφέλη για την υγεία σε σύγκριση με το
επιτραπέζιο αλάτι, δεν πρέπει να ξεχνάτε πως το νάτριο πρέπει να καταναλώνεται
στο ελάχιστο. Λόγω της έντονης γεύσης του θαλασσινού άλατος, μπορείτε να
μειώσετε την ποσότητα που χρησιμοποιείται στο φαγητό σας. Μισό κουταλάκι του
γλυκού θαλασσινό αλάτι αρκεί για το φαγητό μιας 4μελούς οικογένειας.